Change one thing at a time – Week 2

Phát triển bản thân

Đọc sách hiệu quả – James Clear1.

7 lời khuyên để việc đọc sách trở nên hiệu quả hơn. Mình đã tổng hợp và sắp xếp lại theo 3 giai đoạn: trước, trong và sau khi đọc.

Trước khi đọc

1- Choose books we can use immediately: Lựa những cuốn sách mà bạn có thể sử dụng kiến thức trong đó ngay thời điểm hiện tại – đọc theo nhu cầu sẽ mang đến nhiều lợi ích hơn là đọc ngẫu nhiên.

2- Surround the topic: để tránh việc rơi vào 1 góc nhìn chủ quan riêng của một tác giả, James khuyên người đọc nên tìm hiểu nhiều góc nhìn cho một chủ đề, từ đó có cái nhìn tổng quát, khách quan hơn cho 1 chủ đề. Ví dụ như về chủ đề “xây dựng thói quen”, thay vì chỉ đọc 1 cuốn và dành trọn niềm tin cho cuốn sách đó, bạn có thể tìm 2-3 cuốn cùng chủ đề đó, đọc và đối chiếu xem có những quan điểm gì giống và khác nhau, từ đó có góc nhìn, nhận định riêng cho mình.

Trong khi đọc

3- Quit more books: chúng ta có rất nhiều sách để đọc, tuy nhiên không phải cuốn sách nào cũng giá trị và phù hợp. Theo James chúng ta nên đọc lướt nhanh sách trước khi đi sâu vào đọc 1 cuốn nào đó, 30 phút xem qua một cuốn sách sẽ giúp bạn có cái nhìn khái quát cuốn sách đó phù hợp và giá trị với bạn ở thời điểm hiện tại hay không. Rời bỏ những cuốn sách không phù hợp nhanh nhất có thể, và dành thời gian đó cho những cuốn giá trị với bạn hơn.

4- Write a short summary: viết lại tóm tắt cuốn sách bạn đã đọc. Theo kinh nghiệm cá nhân, mình thấy sẽ tốt hơn là bạn tóm tắt ngay sau khi đọc để tránh quên những đoạn, nội dung quan trọng. Viết viết lại tóm tắt cũng yêu cầu ngược lại trong khi đọc chúng ta phải chú tâm hơn.

Sau khi đọc

5- Create searchable notes: lưu trữ những ghi chú của bạn dưới dạng hệ thống (giống như ý tưởng của cuốn sách “Building a second brain” mình có nhắc ở trên. Bạn sẽ có 1 hệ thống thư viện tri thức riêng để sử dụng sau này, việc số hóa giúp cho việc tìm kiếm của bạn sau này dễ dàng hơn.

6- Build structure trees: hệ thống lại các kiến thức (vd như mental model hay new concepts), sau đó liên kết chúng lại với nhau.

7- Read it twice: liên kết với lời khuyên số 3, chúng ta nên dành thời gian nhiều hơn cho những cuốn sách giá trị, đọc 2 lần hoặc nhiều hơn. Với những cuốn sách hay, chúng ta dễ dàng nhận ra những góc nhìn, giá trị mới khi quay lại đọc trong 1 thời điểm khác.


Thực hành có chủ đích 2

Cơ chế một kỹ năng sẽ được hình thành qua thực hành thường diễn ra như sau:

  • Ban đầu, chúng ta sẽ dành rất nhiều sự chú ý, cẩn trọng khi thực hành một kỹ năng mới. Lấy việc học lái xe ô tô làm ví dụ, thời gian đầu bạn sẽ phải chú ý rất nhiều chi tiết, như quan sát gương, đánh lái, đạp phanh và chân ga,…tất cả quá trình này tạo ra 1 cảm giác không thoải mái và năng nề, vì thế người mới tập xe thường có cảm giác lái xe ô tô rất mệt.
  • Sau 1 thời gian, chúng ta quen thuộc với các thao tác trên, mỗi kỹ năng sẽ tự động chuyển hóa về dạng “automatic”, khi đó việc lái xe sẽ được đưa về trạng thái “mindless” – không cần suy nghĩ. Người lái xe sẽ cảm thấy nhàn hơn, thoải mái hơn bởi họ không phải tập trung cao độ vào việc lái xe, các thao tác dường như ở trạng thái phản xạ. Đây là quá trình chuyển đổi tự nhiên, không phải dành riêng cho người lái xe, mà áp dụng cho hầu hết các kỹ năng, công việc khác nhau thuộc mọi ngành nghề.
  • Những kỹ năng đó sẽ có xu hướng dừng lại ở mức “standard” – tiêu chuẩn. Sau khoảng 2 năm, kỹ năng lái xe của số đông sẽ dừng lại ở mức tiêu chuẩn đó và tiếp tục đi ngang. Tức là khi so sánh một người lái xe 2 năm và 1 người lái xe 10 năm, kỹ năng của họ không chênh lệch nhau bao nhiêu cả.

Câu hỏi là “Làm sao chúng ta có thể thoát khỏi mức “tiêu chuẩn” của một kỹ năng?”

Deliberate Practice – thực hành có chủ đích là phương pháp được nhiều nhà khoa học đề xuất trong việc phát triển bản thân, đạt được mức tiêu chuẩn vượt trội.

Có 2 yếu tố quan trọng của Deliberate practice:

  • Yếu tố thứ nhất: sự tập trung.
    • Khi rơi vào regular practice, chúng ta có xu hướng thực hành một cách tự động, theo thói quen thông thường và ở trạng thái “mindless”. Để thay đổi điều đó, sự tập trung chính là chia khóa, giúp người thực hành chú ý và từng chi tiết, thao tác, có những cảm nhận khác nhau khi thực hiện 1 công việc cụ thể.
  • Yếu tố thứ 2: sự phản hồi.
    • Phản hồi giúp cho chúng ta nhận ra đâu là điểm còn thiếu sót, chưa hoàn thiện để có phương án thay đổi, sửa chữa. Chính những sửa chữa nhỏ này giúp cho kỹ năng được hoàn thiện hơn.
  • Phản hồi có thể thiết lập qua 2 hệ thống: đo lường và huấn luyện.
    • Đo lường kết quả giúp cho chúng ta nhận ra đâu là điểm làm tốt và đâu là điểm làm chưa tốt để có phương án, cách thức sửa đổi, hoàn thiện.
    • Huấn luyện: là một phương án khác hỗ trợ việc hoàn thiện kỹ năng, nâng cấp chúng lên 1 tiêu chuẩn mới. Việc huấn luyện để đạt được hiệu quả đòi hỏi quá trình theo dõi kết quả của người thực hành, đề xuất được các phương án nâng cao kỹ năng cũng như khích lệ để người thực hành đạt được thành tích tốt nhất.

Xây dựng thói quen

Lợi ích của viết nhật ký 3

Câu chuyện của Oprah Winfrey, một người dẫn truyền hình & tỷ phú nổi tiếng người Mỹ, đạt được rất nhiều thành công trong cuộc sống dựa trên một thói quen – journaling – viết nhật ký.

Không chỉ Oprah Winfrey, journaling còn là thói quen được rất nhiều người nổi tiếng trên thế giới trong khắp các lĩnh vực từ thể thao, khoa học phát minh, đến chính trị gia (Charles Darwin. Marie Curie. Leonardo da Vinci. Thomas Edison, Eliud Kipchoge…).

  • Journaling đem lại rất nhiều lợi ích khác nhau, trong đó James Clear có kể đến một số như: thấy được những bài học từ trải nghiệm của mình, củng cố trí nhớ của bạn, tạo động lực cho bạn sống ý nghĩa hơn từng ngày, cho bạn thấy được quá trình phát triển của mình…
  • Vấn đề khó nhất của Journaling đó là: làm thế nào để hình thành thói quen viết nhật ký mỗi ngày. Mặc dù hầu như ai cũng dễ dàng nhìn nhận được giá trị của nó, nhưng không có nhiều người có thể kiên trì viết mỗi ngày.
  • Đề xuất: James Clear đề xuất giải pháp, làm thế nào để việc journaling dễ dàng nhất có thể – đó là viết 1 dòng nhật ký mỗi ngày. Bạn có thể bắt đầu bằng một trong số những câu hỏi phổ biến như: bài học giá trị trong ngày là gì? bạn biết ơn điều gì trong ngày? cảm xúc trong ngày của bạn ra sao?…

Viết nhật ký cũng giống như những thói quen khác, bạn có thể tham khảo thêm một số lời khuyên khác của James Clear trong các bài viết về chủ đề thói quen của anh ấy.4


Thay đổi cuộc đời 5

Cách tốt nhất để thay đổi cuộc sống của bạn là đừng thay đổi tất cả cùng 1 lúc.

James Clear có một bài viết về “Những luận chứng khoa học cho việc chỉ cố gắng giỏi một chuyên môn trong một thời điểm”. Tóm tắt lại bài viết, có 3 điểm quan trọng sau:

  • Để trở nên thành thạo một chuyên môn, ví dụ như việc đọc sách, học một ngôn ngữ mới, một kỹ năng công việc mới,…chúng ta cần dành nhiều thời gian cho nó, xây dựng trở thành một thói quen hàng ngày. Khi công việc đó được lặp lại nhiều lần, nó sẽ hình thành trạng thái “tự động”, chúng ta không còn mất quá nhiều nỗ lực để thực hiện nó (so với thời gian ban đầu).
  • Các nghiên cứu khóa học chứng minh rằng, việc thiết lập kế hoạch chi tiết (làm nó ở đâu, bao giờ và như thế nào), bạn sẽ đạt được tỉ lệ x2 đến x3 lần khả năng thực hiện nó, trong giới khoa học gọi đó là “implementation intentions”.
  • Thế nhưng “implementation intentions” không thể diễn ra nếu bạn cùng 1 lúc tập trung vào việc thực hiện nhiều mục tiêu. Tức là bạn không nên đặt mục tiêu “master” nhiều chuyên môn trong cùng 1 thời điểm.
  • Thực hành càng nhiều thì tỷ lệ một thói quen sẽ trở nên “automatic” càng cao. Trung bình, khoa học thử nghiệm trong nhiều lĩnh vực khác nhau và đưa ra con số 2 tháng để bạn có thể hình thành được một thói quen (điều này còn phụ thuộc vào mức độ khó, dễ và phức tạp của thói quen đó).

Kết luận cuối cùng của James Clear, đó là nếu bạn muốn thay đổi cuộc đời của mình trở nên tốt hơn, hãy thay đổi từng thứ một. Thực hành cho đến khi bạn đã thành thạo chuyên môn đó rồi hãy bắt đầu chuyển tiếp sang một thói quen, chuyên môn mới.


Phát triển lãnh đạo

Một bài interview trên IdeaCast (Harvard Business Review) với Adam Bryant với chủ đề phát triển kỹ năng dành cho lãnh đạo. Adam cho rằng “Với nhiều năm làm việc với các CEO, nhà điều hành trên toàn thế giới, Leadership là một công việc khó nhất mà ông từng biết”.Điều đáng chú nhất trong buổi nói chuyện, Adam đã nhấn mạnh rất nhiều lần, việc đầu tiên và quan trọng nhất khi nhắc đến leadership là mỗi người cần phải tự tìm ra câu trả lời “Bạn là ai? Bạn muốn trở thành Bạn có thực sự yêu thích và đam mê công việc này?”. Trong bất kỳ tổ chức nào, chúng ta có xu hướng đào tạo, đề bạn những người có trách nhiệm và chuyên môn lên vị trí lãnh đạo. Xu hướng này thực sự mắc phải nhất nhiều vấn đề, đặc biệt với những công việc khó khăn như lãnh đạo. Chuyên môn vẫn cứ nên giữ là chuyên môn, để họ làm tốt công việc của mình, rất nhiều trường hợp, với thăng tiến lên vị trí lãnh đạo đánh mất đi khả năng và thế mạnh của nhân sự. Đó là điều chúng ta cần suy ngẫm 6.

5/5 - (1 vote)

Đăng ký bản tin để nhận thêm những thông tin thú vị khác nhé!

Don't worry, I hate spam too!

Footnotes

  1. https://jamesclear.com/reading-comprehension-strategies

  2. https://jamesclear.com/beginners-guide-deliberate-practice

  3. https://jamesclear.com/journaling-one-sentence

  4. https://jamesclear.com/habits

  5. https://jamesclear.com/master-one-thing

  6. https://hbr.org/podcast/2023/07/what-the-best-leaders-know-and-what-skills-they-develop

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

LET’S KEEP IN TOUCH!

Để lại thông tin để mình có thể liên hệ với bạn trong tương lai.