Học từ mới tiếng Anh

Có một câu nói nổi tiếng của Abraham Lincoln thường hay được mọi người nhắc đến, đó là “If I had eight hours to chop down a tree, I’d spend six sharpening my axe.”

Dịch tạm là: “Nếu tôi có 8 tiếng để chặt một cái cây, tôi sẽ dành 6 tiếng để mài sắc chiều rìu của mình.”

Ý đằng sau câu nói này là chúng ta nên dành thời gian nhiều hơn cho sự chuẩn bị trước khi làm một điều gì đó khó khăn hay là quan trọng.

Mình không phủ nhận tầm quan trọng của sự chuẩn bị, tuy nhiên ở chiều ngược lại, dành thời gian quá nhiều cho sự chuẩn bị lại là một vấn đề. Khi chúng ta dành thời gian quá nhiều để mài dìu, chúng ta quên mất rằng chặt cây mới là mục đích chính của mình. Và rất có thể chúng ta sẽ bỏ cuộc ngay chính ở giai đoạn mài rìu, cái cây cần chặt vẫn còn nguyên đó.

Trong việc học tiếng Anh cũng tương tự như vậy. Nếu bạn đã từng tìm kiếm trên youtube, bạn sẽ thấy vô vàn các tips, tricks gắn mác là bí kíp hướng dẫn học tiếng Anh thật nhanh, hiệu quả, thậm chí không cần đến trung tâm, không cần người hướng dẫn. Chúng ta cần tỉnh táo và quay lại vấn điều cơ bản nhất: Để giỏi tiếng Anh thì bạn phải học, không có một bí kịp nào giúp bạn làm thay điều đó.

Vậy thì sự chuẩn bị có vai trò gì?

Những kinh nghiệm, phương pháp hay cách học vẫn có giá trị của riêng nó, nhưng thời gian giữa sự chuẩn bị và việc học “thực sự” cần có sự cân đối hợp lý. Trong cuốn Ultralearning mà mình từng đọc của Scott Young, tác giả nghiên cứu và đề xuất rằng, chúng ta chỉ nên dành 10-20% cho quá trình chuẩn bị, học thêm các phương pháp, 80-90% thời gian chính còn lại vẫn phải là dành cho việc học.

Vậy nên nếu bạn có đang học tiếng Anh thì hạn chế việc lướt lướt Youtube đi nhé, tập trung vào nhiệm vụ chính của mình, là học thôi.

Quay trở lại chủ đề chính mà mình có đề cập phía trên, đó là việc học từ vựng. Đây là điểm bắt đầu và sẽ đóng vai trò chính xuyên suốt trong quá trình học tiếng Anh hay ngoại ngữ của mỗi người.

Vậy học từ mới như thế nào cho hiệu quả?

Bài viết này mình sẽ chia sẻ cách học từ vựng của mình theo một cách khoa học, logic và dễ áp dụng nhất mà bạn có thể sử dụng ngay để bắt đầu quá trình ôn luyện tiếng Anh của mình.


1 – Cách học từ vựng cơ bản của những đứa trẻ

Mình bắt đầu từ những cách học cơ bản nhất, ưu và nhược điểm của từng phương pháp. Đầu tiên là cách học từ vựng của các bé, phù hợp với những người mới bắt đầu học một ngôn ngữ.

Ở đây mình sẽ có những cuốn sách ảnh, hoặc những thẻ theo chủ đề, trong đó có hình ảnh và từ vựng, nhiều hơn nữa thì sẽ có thêm phần dịch tiếng Việt ở dưới (giống như hình).

  • Ưu điểm: khi nhìn từ vựng như vậy, chúng ta sẽ liên tưởng ngay đến hình ảnh. Ví dụ như nhìn thấy hình ảnh 1 chiếc ô bạn sẽ nhớ đến từ “umbrella”, chúng ta không cần thêm 1 bước dịch từ word tiếng Anh sang word tiếng Việt trong đầu, như umbrella = chiếc ô = liên tưởng hình ảnh chiếc ô trông như thế nào. Việc xử lý hình ảnh trong đầu sẽ nhanh hơn.
  • Nhược điểm: khi học trên giấy sẽ cần có người dạy kèm bởi giấy thì không có âm thanh. Thứ 2 nữa là cách này chỉ phù hợp với những danh từ, với những từ vựng khác như tính từ, trạng từ sẽ rất khó để mô tả bằng hình ảnh. Việc học trên giấy cũng sẽ khó hơn cho chúng ta trong việc quản lý, ôn tập khi số lượng từ vựng nhiều hơn.

2 – Học từ vựng bằng cách viết

Trên trường lớp, mình sẽ được dạy và thường sẽ học từ vựng theo cách này. Chúng ta thường ghi chép từ vựng cần học ra 1 cuốn vở riêng. Trong đó sẽ có từ vựng, dịch nghĩa, phiên âm, cẩn thận hơn chút chúng ta sẽ có thêm đặt câu và một số ghi chú khác.Ưu và nhược điểm của cách số 2 này tương tự cách số 1. Ngoài ra việc viết tay cũng có 1 vài lợi ích riêng, chủ động hơn, tốt hơn trong việc ghi nhớ. Cách này cũng là cách phổ biến nhất hiện nay được các bạn học sinh, sinh viên sử dụng trong việc học ngoại ngữ.

3. Học tiếng Anh bằng phần mềm (Anki)

Nói qua về các phương pháp để mọi người có 1 cái nhìn khách quan, riêng bài viết này mình sẽ tập trung chia sẻ cách học từ vựng của mình bằng phần mềm, ở đây là Anki vì tính tùy biến của nó, dễ học, dễ quản lý và đặc biệt là miễn phí.Bản thân mình là 1 người thiên hướng về công nghệ, vậy nên mình hay ưu tiên các phương pháp áp dụng công nghệ. Trong quá trình học tiếng Anh năm vừa rồi, mình cũng đã từng thử qua nhiều ứng dụng, website học từ vựng khác nhau như Quizlet, Mochimochi, Vocabulary Builder…

Cuối cùng thì mình chọn Anki và sử dụng cho đến tận bây giờ.

Vì sao mình chọn Anki?

Lặp lại ngắt quãng

Trong việc học từ mới hay ngoại ngữ nói chung, vấn đề lớn nhất mà mình gặp phải là việc ghi nhớ, mình thì rất hay quên. Đặc điểm chung của các ứng dụng trên là chúng đều được xây dựng dựa trên một vài phương pháp hỗ trợ việc ghi nhớ (đã được nghiên cứu và kiểm chứng). Đầu tiên là Spaced Repetition – hay còn gọi là Lặp lại ngắt quãng.Hiểu đơn giản là, khi một từ vựng được lặp lại nhiều lần với tần suất hợp lý, chúng ta sẽ dễ hơn để nhớ được nó, và nhớ được nó lâu hơn.Khi bạn học các từ vựng trên Anki, các từ vựng này sẽ được thiết lập tự động để quay lại với bạn trong những ngày kế tiếp. Tần suất quay lại sẽ phụ thuộc vào việc bạn đã nhớ từ vựng đó hay chưa.

Khi bạn học các từ vựng trên Anki, các từ vựng này sẽ được thiết lập tự động để quay lại với bạn trong những ngày kế tiếp. Tần suất quay lại sẽ phụ thuộc vào việc bạn đã nhớ từ vựng đó hay chưa.

Nhớ lại (recall) chứ không phải đọc lại (reread)

Nếu nhìn qua phương pháp “lặp lại ngắt quãng” bạn có thể thấy nó gần giống với việc chúng ta ôn tập lại từ mới trên sách vở, cách mà chúng ta vẫn thường làm trên trường lớp.

Có một khác biệt nhỏ nhưng quan trọng nhất giữa 2 phương pháp này, ảnh hướng đến hiệu quả của việc trí nhớ đó là: việc gợi nhớ lại thay vì đọc lại.

Bạn có thể xem thêm trên hình để dễ hình dung.

Thay vì đọc lại trên cuốn sổ từ vựng, là cách học bị động, trên Anki đòi hỏi bạn phải gõ lại từ vựng đó theo 1 số key gợi ý.

Việc này bắt buộc bạn phải lục lại trí nhớ của mình một cách chủ động.

Trong các nghiên cứu về hoạt động của não bộ, việc “reread” hay “đọc lại” có hiệu quả rất ít trong việc ghi nhớ. Ngược lại, khi phải “recall” – việc nỗ lực lục lại trí nhớ của chúng ta sẽ tạo ra các liên kết mạnh hơn với các từ vựng, giúp bạn nhớ các từ vựng đó tốt hơn.

Dễ nhớ lại hơn bằng cách liên kết nhiều hơn

Trong cuốn “Học cách học” – Learning how to learn, giáo sư Barbara Oakley có giải thích cách hoạt động của trí nhớ con người bằng một hình ảnh ẩn dụ là trò chơi ghép hình.

Nếu mỗi từ vựng là một miếng ghép trong một bức tranh, chúng sẽ rất dễ dàng rời rạc khi không có những liên kết với môi trường xung quanh. Nói theo một cách khác, một từ vựng sẽ rất dễ bị quên khi chúng ta học chỉ học nó trong ngữ cảnh cô lập.

Việc học từ vựng trong ngữ cảnh có càng nhiều liên kết, như tâm ghép puzzle, từ vựng đó sẽ càng vững chắc trong trí nhớ, chúng ta càng nhớ những từ vựng đó tốt hơn.

Áp dụng lý thuyết đó trong thuật toán của Anki, với mỗi từ vựng chúng ta có những liên kết sau:

  • Hình ảnh
  • Âm thanh
  • Nghĩa tiếng Việt
  • Phiên âm IPA
  • Loại từ (danh từ, động từ, tính từ, trạng từ…)
  • Ví dụ sử dụng cụ thể trong ngữ cảnh.
  • Liên kết ngoài như từ điển Cambridge, YouGlish.


Đây là những lý thuyết nền tảng giải thích cơ chế hoạt động của não bộ, cách chúng ta ghi nhớ, cách hoạt động của Anki theo những cơ chế đó. Tiếp theo mình sẽ hướng dẫn chi tiết hơn, cách chúng ta sử dụng Anki vào việc học từ vựng như thế nào.

Cách cài đặt Anki với 3 bước.

  • B1: Đầu tiên các bạn tải Anki miễn phí để cài trên máy tính từ liên kết sau: https://apps.ankiweb.net/
  • B2: Sau khi cài đặt xong Anki, các bạn cần tìm và tải về một danh sách các từ vựng cần học phù hợp. Tùy theo trình độ hiện tại, mục đích học mà các bạn có thể tìm kiếm các bộ từ vựng khác nhau. Trong ví dụ này, mình sẽ sử dụng bộ 4000 từ tiếng Anh cơ bản phần 1, các bạn tải miễn phí tại đây: https://ankiweb.net/shared/info/1125484373 hoặc tải đầy đủ 4000 từ tại đây
  • B3: Các bạn mở Anki lên và import bộ từ vựng đó vào ứng dụng của mình. Các bạn mở ứng dụng lên, vào File – Chọn Import – sau đó chọn file các bạn mới tải về. Vậy là xong, bây giờ các bạn có thể vào Anki học từng ngày rồi đó.

Cách học Anki mỗi ngày.

Anki có 1 tính năng gọi là Streak, bạn hãy cố gắng học đều mỗi ngày để kéo dài Streak của mình ra nhé.

Ở mỗi giai đoạn sẽ có cách học phù hợp khác nhau.Thời gian đầu vì là hào hứng và có nhiều từ vựng mình đã biết rồi nên mỗi ngày mình học rất nhiều từ vựng và cố gắng lướt qua rất nhanh. Tuy nhiên đến giai đoạn hiện tại, mình lại gặp 1 vấn đề là việc sử các từ vựng đó một cách chủ động trong việc viết và nói rất hạn chế. Nguyên nhân mình nghĩ là do mình chỉ hiểu phần ngữ nghĩa mà bỏ qua việc học kỹ phần sử dụng của từng từ.

Vậy nên quay lại sửa đổi cách học, mình nghĩ rằng tốt hơn hết chúng ta nên học chậm và chắc từng từ.

  • Hạn chế số lượng từ học mỗi ngày: hiện tại mình tập trung vào khoảng 5 từ vựng mỗi ngày.
  • Học sâu, dành thời gian nhiều hơn cho mỗi từ.

Lấy ví dụ: học từ Agree.

  • Sau khi gõ để đoán từ, chúng ta sẽ ra kết quả như thế này.
    • Đọc lại – nhại theo giọng người nói về cách phát âm từ agree; chú ý phần giải nghĩa bằng tiếng Anh trước. Dịch nghĩa tiếng Việt chỉ là phần hỗ trợ.
    • Đặc biệt chú ý đến ngữ cảnh sử dụng từ agree trong ví dụ. “I agree with you” là câu chúng ta cần nhớ để sử dụng.
    • Cụm từ cần nhớ, trong ví dụ là cụm “agree with someone”; bạn có thể đặt câu tùy biến với cụm từ này: I agree with you; I don’t agree with you; I totally agree with him; khi nói hãy đưa cảm xúc của mình vào để có nhiều liên kết hơn.
    • Hình ảnh: cũng là 1 liên kết quan trọng mà bạn nên chú ý.
    • “Again, Hard, Good, Easy”: là các trạng thái đánh giá mức độ ghi nhớ của bạn với từ vựng. Nếu bạn lựa chọn Hard, từ vựng sẽ có tần suất nhắc lại nhiều hơn.

Về cơ bản, việc học từ vừng bằng Anki đến đây là xong. Việc cần làm tiếp theo của bạn là mở app lên mỗi ngày và học thêm vài từ mới thôi.

Nâng cao hơn 1 chút

Thêm link tìm kiếm trên Cambridge và YouGlish cho mỗi từ.

(bạn có thể làm thêm bước này hoặc không)

Mình sẽ đọc thêm từ vựng trên trang từ vựng Cambridge và xem thêm các ví dụ của từ đó trên Youglish.

  • Để hiện thị ở cuối kết quả mỗi từ các bạn có thể làm như sau. Bấm vào nút edit ở góc trái từ vựng đó (hoặc phím tắt E), sau đó chọn Cards – chọn tiếp Back Template – kéo xuống dưới cùng trong ô code và dán thêm vô đoạn code sau:
<div style='border-top:1px solid #333;padding-top:10px;margin-top:10px;'>
<a href='<https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/english/{{Word}>}'>Cambridge</a> | <a href='<https://youglish.com/pronounce/{{Word}>}/english?'>YouGlish</a></div>

Bấm Save – rồi Close là xong. Bây giờ ở cuối kết quả mỗi từ bạn sẽ được tự động thêm link dẫn đến trang từ điển Cambridge để xem thêm nghĩa của từ; và kết quả search trên YouGlish để xem thêm các video người ta sử dụng từ vựng đó như thế nào khi nói chuyện, mình tập trung rất nhiều thời gian vào phần này.

Trên đây là chia sẻ kinh nghiệm của mình trong việc học từ mới mà mình đã đúc rút được trong quá trình học tiếng Anh gần 2 năm vừa qua. Trong quá trình sử dụng nếu gặp khó khăn gì, các bạn nhắn lại dưới phần bình luận để xem mình có giúp được không nhé.

Chúc các bạn học tốt tiếng Anh!!!

Rate this post

Đăng ký bản tin để nhận thêm những thông tin thú vị khác nhé!

Don't worry, I hate spam too!

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

LET’S KEEP IN TOUCH!

Để lại thông tin để mình có thể liên hệ với bạn trong tương lai.