Vòng tròn tư duy – Mindset Circle

Vấn đề tư duy của cá nhân

Một trong những nguyên tắc quan trọng gần đây mình học được từ một người thầy là “đơn giản hóa kiến thức khi giao tiếp và trình bày”.

Tuy nhiên, khi áp dụng vào thực tế, mình thường rơi vào lối diễn đạt máy móc, có lẽ do sợ sai sót hoặc quá chú trọng lý thuyết. Điều này vừa khiến mình an tâm vì đã truyền đạt đúng ý, nhưng cũng gây khó khăn cho người nghe không chuyên hoặc thiếu thời gian, khiến họ khó tiếp nhận đầy đủ thông điệp mình muốn gửi. Và cuối cùng, cách giao tiếp của mình chưa được thực sự hiệu quả.

Các vòng tròn kiến thức

Ban đầu, cái nhìn của mình về kiến thức khá mơ hồ, chỉ đơn giản là khát khao hiểu biết rộng và sâu. Niềm khao khát này có thể đã bắt nguồn từ những ngày tháng học trên trường lớp, những quãng thời gian tuổi thơ xem các chương trình truyền hình – nơi trí nhớ và hiểu biết được đề cao qua việc trả lời câu hỏi và giành giải thưởng.

Tuy nhiên, sau khi tốt nghiệp và bắt đầu công việc, mình mới thấy rõ ràng: kiến thức thực tế là một đại dương bao la và những gì mình biết chỉ là một hạt cát nhỏ, mình giống như đang bơi trong đó vậy. Để minh họa, mình tưởng tượng như mỗi chấm trắng nhỏ trên một tờ giấy là những kiến thức chúng ta chưa khám phá.

Vòng tròn đầu tiên mô tả những gì chúng ta biết—có thể là thông tin nghe được hoặc đọc thấy ở đâu đó. Mặc dù có vẻ như chúng ta biết nhiều, nhưng thực tế, kiến thức này chỉ ở mức bề mặt. Với sự phát triển của internet và mạng xã hội, chúng ta tiếp cận được càng nhiều thông tin hơn.

Khi tiếp tục học hỏi và suy ngẫm, mình phát hiện ra vòng tròn thứ hai, nơi chứa những điều chúng ta thực sự hiểu. Chỉ một số ít trong những điều chúng ta biết là chúng ta có thể giải thích một cách rõ ràng và truyền đạt cho người khác. Kiến thức này yêu cầu thời gian, công sức và sự chủ động học hỏi để tích lũy.

Gần đây hơn, mình nhận ra một tầng kiến thức còn sâu sắc hơn: tầng tư duy, tức là những niềm tin cốt lõi mà chúng ta nắm giữ. Tầng này là nền tảng cho cách chúng ta nhìn nhận và phản ứng với thế giới xung quanh mình.

Vòng tròn tư duy

Tư duy, hay “mindset” trong tiếng Anh, là tập hợp các niềm tin định hình cách chúng ta suy nghĩ, cảm nhận và hành động. Đây là lớp sâu nhất và quan trọng nhất trong kiến thức của mỗi người.

Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao, dù biết điều gì đó tốt và hiểu rõ về nó, chúng ta vẫn thường hành động trái ngược? Trong câu chuyện phần đầu bài viết mà mình có nhắc tới, mặc dù biết rằng cách diễn đạt tối giản là hiệu quả, mình vẫn làm khác đi, chọn cách an toàn, gần gũi với ngôn ngữ học thuật để diễn giải.

Còn nhiều ví dụ khác về tư duy nữa trong cuộc sống hàng ngày. Chẳng hạn như, nhiều người biết tập thể dục rất tốt cho sức khỏe nhưng lại không sắp xếp được thời gian để thực hiện, khi được lựa chọn họ vẫn ưu tiên thời gian cho những thứ khác.

Hay như thói quen hút thuốc, thậm chí những người bạn của mình – là những bác sĩ hiểu rõ hậu quả của việc hút thuốc, nhưng họ vẫn không thể từ bỏ.

Vấn đề ở đây theo mình không nằm ở kiến thức, mà là ở tư duy – lý do thực sự đằng sau những lựa chọn của chúng ta.

Vì sao tư duy quan trọng?

Tư duy đóng một vai trò cốt yếu trong cuộc sống của chúng ta. Theo mình thì có 3 đặc điểm nổi bật sau của tư duy khiến cho chúng trở nên quan trọng:

Tính Thực Tiễn

Tư duy không chỉ là một khái niệm trừu tượng mà khi quan sát, các bạn sẽ thấy nó rất gần gũi, nó thực sự ảnh hưởng sâu sắc đến mọi khía cạnh của cuộc sống. Tư duy có thể quyết định sự thành công hoặc thất bại của chúng ta. Như trong cuốn sách gần đây mình đọc, “Tư duy Nhanh và Chậm”, tác giả chỉ ra rằng những trải nghiệm hàng ngày có ảnh hưởng rất lớn đến cách chúng ta suy nghĩ, quyết định và hành động. Những quyết định mà chúng ta đưa ra nó chịu ảnh hưởng bởi tư duy nhiều hơn chúng ta vẫn tưởng, khi đó thì các kiến thức ở tầng hiểu và biết đóng vai trò rất ít. Chúng ta sống không logic như chúng ta vẫn tưởng.

Tính Tích Lũy

Tư duy được hình thành qua thời gian, không phải chỉ trong một sớm một chiều. Nó cần được nuôi dưỡng qua các thông điệp lặp đi lặp lại và từ nhiều góc nhìn khác nhau. Đôi khi, một sự kiện đặc biệt hoặc một người nào đó có thể ảnh hưởng sâu sắc đến tư duy của chúng ta, thế nhưng điều này thường nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng ta, do đó mình sẽ không đề cập sâu đến trong bài viết này.

Tính Định Hướng

Tư duy hiện tại của chúng ta đóng vai trò như một la bàn, hướng dẫn chúng ta tiếp cận những kiến thức và chấp nhận những góc nhìn riêng. Khi có một tư duy đúng đắn, nó không chỉ giúp chúng ta đưa ra quyết định đúng đắn mà còn dẫn chúng ta đến với những kết quả hướng đi phù hợp khác nữa.

Chính vì những lý do này, việc xây dựng và mài giũa tư duy trở nên vô cùng quan trọng, mà theo mình, nó sẽ là phần thiết yếu trong hành trình phát triển cá nhân và nghề nghiệp của mỗi người.

Làm sao để mài giũa tư duy tốt?

Vậy thì làm thế nào để chúng ta có thể mài giũa được một tư duy tốt? Bản thân mình cho rằng, chúng ta sẽ không có công thức chung dành cho tất cả mọi người. Và đặc biệt trong việc cấu thành tư duy, một thứ là gắn liền rất gần với niềm tin, giá trị của mỗi người.

Tức là, có những thứ giá trị và quan trọng đối với mình, thế nhưng lại là bình thường đối với người khác. Có những tư duy mà phù hợp với nghề nghiệp của mình, là một người làm kinh doanh, nhưng lại không phù hợp với những ngành nghề khác.

Thế thì có công thức chung nào mà mình có thể chia sẻ được với các bạn?

Tư duy được hình thành dựa trên môi trường mà chúng ta đang sống, đang tiếp cận hàng ngày. Và để rèn giũa tư duy tốt thì mình cần điều chỉnh một chút môi trường xung quanh.

Và ở đây, mình gom và chia ra thành 3 nhóm chính.

  • Nhóm số 1 là những người mà ở xung quanh chúng ta, những người mà chúng ta dành thời gian quan tâm, tiếp xúc hàng ngày. Dù muốn hay không, bạn cũng sẽ bị ảnh hưởng bởi những người xung bạn, có thể bạn sẽ nhận ra hoặc không nhận ra. Thế nên, theo mình thì hãy cố gắng kết bạn, duy trì các cuộc trao đổi, nói chuyện với những người có lối sống, có suy nghĩ tích cực, nhiều năng lượng. Đây là 1 nguồn các bạn có thể khai thác để nuôi dưỡng tư duy của mình. Đôi khi không phải là để mình biết thêm điều này điều kia, mà đơn giản chỉ là học theo cách họ suy nghĩ, nhìn nhận cuộc sống, phản ứng với cuộc sống. Đó là nguồn đầu tiên mà chúng ta có thể cân nhắc thay đổi.

…the neighborhood determines quite a bit about our life and our happiness.

 Phil Levin – avabear.xyz
  • Nhóm số 2 rất cơ bản và cổ điển, đó là sách. Tất nhiên không phải là sách ngôn tình, hay những cuốn self-help viết để cổ động tinh thần, để rèn luyện tư duy thì mình thấy giá trị nhất là những cuốn tiểu sử hay những câu chuyện về những người thành công. Những cuốn sách này rất dễ đọc, mình xem cách họ làm việc, gây dựng sự nghiệp như thế nào, rồi vượt qua khó khăn ra sao. Bản thân mình còn hay đọc thêm những cuốn sách về chuyên ngành nữa, ví dụ như là sách của Adam Grant, Seth Godin, hay James Clear. Kiến thức họ chia sẻ vừa tạo cho mình sự hứng thú, vừa có tính ứng dụng rất cao trong công việc của mình.
  • Nhóm cuối cùng, đó là internet, tất nhiên, 1 nguồn mà chúng ta tiếp cận và dành thời gian hàng ngày rất nhiều. Cụ thể hơn, có 2 nguồn mình nghĩ là các bạn nên tham khảo đó là podcast và youtube, đặc biệt là những video và buổi trò chuyện dài. Với những thông tin mà chúng ta xem lướt qua, chỉ củng cố phần chính ở cái vòng tròn hiểu biết của chúng ta thôi. Cả 1 chủ đề hay 1 cuốn sách mà chỉ tóm tắt ở 1-2 phút thì bạn không thể trông đợi việc nó tác động được đến kiến thức ở tầng tư duy của mình được. Chính những cuộc hội thoại dài mới là thứ có hiệu quả, tác động kiến thức ở 1 tầng sâu hơn. Ngoài nội dung thì chúng ta nên quan tâm đến người chia sẻ là ai nữa, với những người mà chúng ta tin, tưởng mộ thì chúng ta cũng dễ dàng tiếp thu hơn rất nhiều.

Đó là 3 nguồn mà mình muốn chia sẻ, mình nghĩ rằng chúng sẽ có hiệu quả trong việc xây dựng tư duy. Các bạn có thể tiếp cận ngày qua ngày, không đòi hỏi chúng ta phải nhớ hay hiểu hết, thế nhưng giống như là mưa dầm thấm đất, những kiến thức và thông tin đó sẽ dần dần thay đổi cách chúng ta suy nghĩ, cách chúng ta nhìn nhận vấn đề, và nó sẽ làm cho tư duy của chúng ta luôn được cập nhật và mở rộng.

Như mình đã nói, khi mà bạn có 1 cái khung, 1 hệ thống tư duy vững chắc rồi thì theo 1 lẽ tự nhiên, bạn cũng sẽ bị thu hút, hấp dẫn bởi những con người, những nguồn thông tin tương tự, củng cố thêm niềm tin cho bạn.

Và rất hay là, khi đó bạn cũng sẽ dễ dàng hơn trong việc tiếp cận hay xây dựng các mối quan hệ với những người có tư duy tích cực, bởi khi mà chúng ta có cùng 1 hướng suy nghĩ rồi thì việc giao tiếp, nói chuyện sẽ dễ dàng hơn rất nhiều.

Bản thân mình thì mình theo dõi một số kênh như là: Hieutv, hay là Tri kỷ cảm xúc, Vietcetera cũng có bài nói chuyện rất hay. Bên podcast nước ngoài thì có Coaching for leaders hay là Think Fast Talk Smart, hay là Deep Dive cũng là những kênh hội thoại rất hay mà mình vẫn nghe.

Đó là chia sẻ, là góc nhìn của mình về vòng tròn tư duy. Hy vọng rằng những quan điểm và góc nhìn này sẽ mang đến cho các bạn một vài thông tin hữu ích. Rất cảm ơn các bạn đã dành thời gian theo dõi và đọc hết đến đây.

Hẹn gặp lại các bạn trong những nội dung tiếp theo. Và chúc các bạn một mùa hè thật là rực rỡ.

Xin chào!

3/5 - (1 vote)

Đăng ký bản tin để nhận thêm những thông tin thú vị khác nhé!

Don't worry, I hate spam too!

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

LET’S KEEP IN TOUCH!

Để lại thông tin để mình có thể liên hệ với bạn trong tương lai.