Sự tự tin có xuất phát từ năng lực?

Có một sự nhầm lẫn phổ biến giữa sự tự tin và năng lực. Tức là phải giỏi, phải đẹp mới có cảm giác tự tin.

Hiểu nhầm này dẫn tới suy nghĩ: “Tôi sẽ cảm thấy tự tin khi tôi hoàn hảo hơn.” Chúng ta chờ đợi thay vì hành động. Điều này vô tình đánh mất đi những cơ hội được thực hành, trải nghiệm – điều cơ bản tạo nên năng lực và có được sự tự tin.

Tại sao lại có sự nhầm lẫn này? Có lẽ bởi khi nhìn thấy những người tài giỏi thường là rất tự tin, chúng ta suy luận ngược lại, là để tự tin cần tài giỏi. Thế nhưng việc suy luận 2 chiều này có phải lúc nào cũng đúng?

Một em bé mới đi học, đứng trên bục giảng biểu diễn 1 cách đầy tự tin trước toàn trường.

Một “ca sĩ” cây nhà lá vườn – chắc hẳn trong đám bạn của chúng ta, ai cũng sẽ thấy bóng dáng một người hao hao như vậy, tuỳ hát không hay nhưng luôn cướp micro thể hiện.

Vì sao lại thế? Sự tự tin đó đâu đến từ năng lực.

Nhìn lại từ định nghĩa: “Self-confidence is your belief in yourself and your abilities.”

Sự tự tin là do niềm tin (belief) của bạn quyết định, chứ không phải là năng lực (abilities). Bóc tách 2 khái niệm này ra, phân biệt rõ sự khác nhau, từ đó mình thấy sẽ có 3 hướng để nâng cao sự tự tin ở mỗi người.

1- Nâng cao năng lực: suy nghĩ thông thường và cũng là bản chất tự nhiên. Khi chúng ta càng làm tốt một việc, nhìn thấy kết quả tốt, nhận được sự khen ngợi, đánh giá cao từ bên ngoài lẫn bên trong, chúng ta sẽ tự tin. Nó giống như việc nước lên thì thuyền sẽ lên. Nhưng như đã nói, góc nhìn này không hoàn toàn tích cực nếu chúng ta không hiểu rõ. Đã bao lần bạn có ý định phát biểu nhưng không dám dơ tay, đã bao lần bạn muốn bày tỏ quan điểm nhưng sợ chưa đúng, chưa chuẩn?

2- Thay đổi niềm tin, giữ nguyên năng lực: kiểu như hát dở nhưng vẫn tin vào là mình hát hay. Ví dụ điển hình nhất trong trường hợp này mà mình có thể nghĩ đến là mấy bên đa cấp với khả năng tẩy não con nhà người ta. Niềm tin của họ thay đổi nhưng năng lực thì không, một dạng niềm tin mù quáng. Thế nhưng, nếu chỉ nhìn nhận như vậy thì có vẻ như tiêu cực quá. Cũng có nhiều người thành công khuyên chúng ta đi theo cách này, “fake it til you make it”.

3- Thay đổi khung năng lực tham chiếu: sự tự tin thường được hình thành trong bối cảnh nhất định, hát giữa đám bạn sẽ có cảm giác khác so với biểu diễn trong một cuộc thi, hay hát giữa 1 nhóm toàn ca sĩ. Ca hát thường lấy nhạc lý để sử dụng làm khung năng lực chung – 5 điểm, nhưng thực tế, chúng ta còn có những khung năng lực dùng để tham chiếu khác nữa.

Trong ví dụ trên, ca sĩ cây nhà lá vườn có thể đang sử dụng một khung năng lực khác, là việc tạo ra bầu không khí sôi nổi, vui tươi, hài hước thay vì giọng hát mượt mà, đúng tông, khớp nhạc. Đó là những thứ rất riêng, cá nhân mà không ai có được, vậy nên “chẳng lý do gì mà tôi không tự tin cả” – 10 điểm.

Authenticity – Sự chân nguyên

“Authenticity” hay sự chân nguyên là một giá trị thú vị mình tìm hiểu được khi nói về sự tự tin. Nó khuyến khích chúng ta thể hiện bản thân mình bằng những thứ vốn có, chân thật. Nó khuyến khích sự hành động. Quan điểm cá nhân mình cũng ủng hộ phương pháp này.

Chúng ta không cần phải chờ đợi đến một lúc nào đó, chờ đợi cho sự hoàn hảo để được tự tin. Cũng không phải đánh lừa niềm tin một cách mù quáng.

Chúng ta có thể có được sự tự tin ngay lúc này bằng chính giá trị của mình hiện tại, với một khung so sánh rất riêng, như nó vốn có.

Mình từng nghe rất nhiều những người, mặc dù thành công, nổi tiếng, nhưng vẫn mất nhiều năm chỉ để đi tìm câu hỏi “Mình là ai? Tại sao mọi người lại thích mình?”

Để rồi cuối cũng họ nhận ra: “À, mình chỉ nên là chính mình thôi”.


Sự tự tin xuất phát từ nhiều yếu tố trong đó năng lực là nền tảng cơ bản, thế nhưng niềm tin mới là yếu tố trực tiếp quyết định đến mức độ tự tin của bạn. Hiểu rõ được điều này chúng ta sẽ có nhiều phương án phù hợp để lựa chọn, thay đổi niềm tin và cuối cùng xây dựng được sự tự tin cho bản thân mình.

Khi nhắc đến sự tự tin, chúng ta vẫn thường so sánh với các thang đo cơ bản để đánh giá năng lực bản thân mình, thế nhưng bạn cần phải hiểu rằng, có rất nhiều thang đo khác nữa có thể sử dụng, ví dụ như authenticity – giá trị chân nguyên. Hiểu mình là ai, mình đang có những gì sẽ có thể giúp bạn xây dựng sự tự tin vào bản thân ngay lúc này mà không cần chờ đến một lúc nào đó trong tương lai, không cần chờ đợi sự hoàn hảo.

5/5 - (1 vote)

Đăng ký bản tin để nhận thêm những thông tin thú vị khác nhé!

Don't worry, I hate spam too!

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

LET’S KEEP IN TOUCH!

Để lại thông tin để mình có thể liên hệ với bạn trong tương lai.